Οικισμοί - Αρχαιολογικοί χώροι

Όλυμπος 

Κτισμένη αμφιθεατρικά σε υψόμετρο 250 μ., στον αυχένα του όρους Προφήτη Ηλία, η Όλυμπος αποτελεί το βορειότερο και πιο ορεινό χωριό της Καρπάθου. Η μακροχρόνια απομόνωσή της από την υπόλοιπη Κάρπαθο συντέλεσε στην διατήρηση της ιδιαίτερης πολιτιστικής της ταυτότητας μέχρι και σήμερα. Το αρχαϊκό γλωσσικό ιδίωμα, η μουσική, τα έθιμα και η αρχιτεκτονική αποτελούν λίγα χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της μοναδικότητας που παρουσιάζει ο οικισμός. Επίσης η Όλυμπος ίσως να είναι από τα λίγα μέρη της Ελλάδας στα οποία μπορεί να δει κανείς τους κατοίκους να φορούν στην καθημερινή ζωή τις παραδοσιακές φορεσιές του τόπου τους.
Το όνομα της Ολύμπου προέρχεται από το βουνό στο οποίο κτίστηκε. Αν και σήμερα το βουνό ονομάζεται Προφήτης Ηλίας, από το ομώνυμο εκκλησάκι  στην κορυφή του,  στην αρχαία εποχή λεγόταν Όλυμπος, όπως και άλλα βουνά της Ελλάδας.

 

Διαφάνι

Το Διαφάνι είναι το δεύτερο λιμάνι της Καρπάθου και επίνειο της Ολύμπου. Είναι ένα γραφικό ψαροχώρι που προσφέρεται για ηρεμία και απόλαυση της υπέροχης φύσης. Από τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο και μετά γνωρίζει σημαντική ανάπτυξη. Άρχισε να έχει μόνιμους κατοίκους από τα τέλη του 19ου αιώνα και εξυπηρετούσε τις μεταφορές των γεωργών προς την Σαρία.
Αρχαιολογικές ανασκαφές  του 19ου αιώνα έφεραν στο φως μυκηναϊκά αγγεία και χάλκινο ξίφος πιθανώς από τάφο, τα οποία σήμερα βρίσκονται  στο Βρετανικό μουσείο.
Στη θέση Καμπί, επάνω από το σημερινό λιμάνι, σώζοντα δίπλα στη θάλασσα λιγοστά ερείπια βυζαντινού λουτρού και υψηλότερα στην πλαγιά η αψίδα παλαιοχριστιανικής βασιλικής. 
Το όνομα του Διαφανιού, από γλωσσολογικής απόψεως, οφείλεται σε κάποιον Διοφάνη, ο οποίος συνδεόταν ιδιαίτερα με το μέρος αυτό, είτε ως γαιοκτήμονας, είτε ως μοναχός. 

 

Αυλώνα

Ο οικισμός της Αυλώνας βρίσκεται βόρεια της Ολύμπου και αποτελεί το τρίτο κατοικημένο οικισμό της βόρειας Καρπάθου. Ήταν το κέντρο της αγροτικής ζωής της περιοχής, όπου κατά την διάρκεια του καλοκαιριού το σύνολο του πληθυσμού της Ολύμπου και του Διαφανίου εγκαθίστατο εκεί και καλλιεργούσε την εύφορη γη. Υπάρχουν πάνω από διακόσιες αγροικίες ή όπως λέγονται από τους ντόπιους “στάβλοι”, που η κάθε μία, εκτός από το αλώνι της, είχε και τις απαραίτητες κτιριακές εγκαταστάσεις διαρρυθμισμένες με τέτοιο τρόπο ώστε το κτίσμα  να εξυπηρετεί ή να λειτουργεί ως αποθηκευτικός χώρος της σοδιάς και των γεωργικών εργαλείων, αλλά και ως χώρος διαμονής της οικογένειας.
Πρόσφατα στην περιοχή βρέθηκαν αγγεία μινωικής/μυκηναϊκής εποχής, πιθανότατα από τάφο. 
 


Βρουκούντα

Η Βρουκούντα βρίσκεται βόρεια της Αυλώνας. Μία από τις τέσσερις αρχαίες πόλεις του νησιού. Σώζονται μέρος των τειχών της και ταφικοί θάλαμοι, σκαμμένοι στους βράχους, ελληνιστικής εποχής, επίσης τρεις παλαιοχριστιανικές βασιλικές και λιγοστοί τάφοι της ίδιας εποχής. 
 


Σαρία

Σάρια, όρμος Παλατιών: Διάσπαρτη κεραμική και λίθινος πέλεκυς νεολιθικής εποχής, χάλκινα εργαλεία και εγχειρίδιο εποχής χαλκού. Αρχαίος λαξευτός τάφος, παλαιοχριστιανικός οικισμός με τέσσερεις βασιλικές, λουτρό και θολωτούς τάφους. Ιδιόμορφα κτίσματα με οξυκόρυφη θολωτή στέγη που συνδέθηκαν με τους αιώνες των αραβικών επιδρομών (7ος – 10ος αιώνας).  
Σάρια, Κάστελλος: Λόφος σε μικρή απόσταση νότια των Παλατίων όπου συναντάτε αρχαία ακρόπολη με τείχος, θαλαμωτό λαξευτό τάφο στους πρόποδές της και παλαιοχριστιανική βασιλική στην κορυφή του λόφου.
Σαρία, Άργος: Εγκαταλειμμένος παραδοσιακός οικισμός σε πλάτωμα στην κορυφή του βουνού. Θολωτά μεσαιωνικά κτίσματα στα Παλάτια, που συνδέονται με τους αιώνες των αραβικών επιδρομών (7ος – 10 ος αιώνας).